خانه / مطالب علمی / فیلرهای موقتی پوست: خوب، بد، زشت

فیلرهای موقتی پوست: خوب، بد، زشت

فیلرهای موقتی پوست: خوب، بد، زشت

دکترعفت داودی منفرد متخصص داروسازی بالینی از دانشگاه علوم پزشکی تهران

از زمان مطرح شدن اولین نسل فیلرها (پرکننده ها)ی پوستی در سال ۱۹۷۰ تا کنون پیشرفت های بسیاری در این حوزه با عنوان Aesthetic Medicine یا پزشکی در حوزه زیبایی صورت گرفته است. اولین فیلرها با تست کردن کلاژن های حیوانات از نظر سازگاری، حساسیت و دوام در صورت تزریق داخل پوست انسان معرفی شد. به تدریج و با وسعت یافتن دنیای کلاژن ها، فیلرهای دیگر نظیر هیدروکسی آپاتیت هم معرفی شدند و در نهایت با معرفی هیالورونیک اسید پوستی تحولات این حوزه تکمیل شد. هیالورونیک اسید به عنوان محبوبترین فیلر موقت پوستی در حال حاضر در دنیا مطرح می باشد و از زمان معرفی تا کنون، مصارف متعدد و مختلفی برای آن مطرح شده است.

خوب

فیلرهای هیالورونیک اسید به عنوان کم عارضه ترین و پرمصرف ترین فیلرهای موقت پوستی شناخته می شوند. ویژگی مهم این فیلر این است که بعد از تزریق ظاهری طبیعی به پوست می بخشد. ضمن اینکه با توجه به داشتن آنتی دوت (هیالورونیداز) در صورت عدم رضایت بیمار از نتیجه نهایی، می توان با تزریق آنتی دوت اثر آن را از بین برد. در کنار همه این ها، با توجه به اینکه هیالورونیک اسید ماده ای است که در بدن به صورت طبیعی ساخته می شود و در نهایت توسط آنزیم های تجزیه کننده از بین خواهد رفت، میانگین زمان ماندگاری آن با توجه به میزان پیوندهای متقاطع، منبع تهیه هیالورونیک اسید، سایر فاکتورهای مربوط به قوام و ماندگاری، و همچنین جنس و ویژگی های پوست بیمار بین چهارماه تا دو سال تخمین زده می شود. ژل Bellast، یکی از برندهای معتبر هیالورونیک اسید از کشور کره است که با توجه به ساختار و پیوندهای متقاطع می تواند تا دو سال ماندگاری داشته باشد.

کاربردهای فیلرهای هیالورونیک اسید در دو حیطه زیبایی و درمانی می گنجد. در حوزه زیبایی این فیلرها انتخاب مناسبی برای اصلاح موارد ذیل می باشند:
– خطوط پنجه کلاغی اطراف چشم
– خطوط افقی پیشانی
– خط اخم در پیشانی
– افتادگی ابرو که در اثر کاهش چربی اطراف چشم در اثر افزایش سن رخ می دهد.
– جایگزینی حجم در هر جایی از صورت که دچار کاهش توده چربی و حجم شده است.
– خط خنده اطراف لب – خط گریه
– پر کردن گونه ها – خطوط ریز اطراف لب
– اصلاح بد شکلی های چانه در حیطه درمانی، این فیلرها برای اصلاح آتروفی صورت در بیماران مبتلا به HIV، اصلاح عدم تقارن های مادر زادی یا اناشی از ترومای صورت و همچنین اصلاح اسکارهای صورت ( ناشی از تروما یا ضایعات قدیمی پوستی مثل آکنه و ..) می تواند به کار رود.

بد

هر دارویی از هر دسته فارماکولوژیک با ساده ترین یا پیچیده ترین مکانیسم می تواند عارضه دارویی داشته باشد. فیلرهای هیالورونیک اسید نیز از این قاعده مستثنی نیستند. خوشبختانه بیشتر این عوارض قابل پیشگیری و در صورت رخداد، قابل مدیریت توسط پزشک زبده و با تجربه می باشند. شایعترین عارضه این فیلرها عوارض محل تزریق شامل قرمزی، کبودی، درد، خارش و تورم می باشد. این عوارض اغلب اوقات خفیف می باشند و کمتر از یک هفته به طول می انجامند. درد معمولا شایعترین عارضه این دسته می باشد که به چند طریق قابل کنترل می باشد: استفاده از سوزن های نازکتر با کیفیت، استفاده از بی حس کننده موضعی، استفاده از یخ قبل و بعد از تزریق، پرت کردن حواس بیمار با ویبراسیون و بلوک عصبی. فیلرهای بلاست که با سرنگ های همراه با سرسوزن های با کیفیت ارائه می شود، علاوه بر نازک بودن سوزن حاوی لیدوکائین به عنوان بی حس کننده موضعی نیز می باشد و همین باعث شده است که عارضه درد هنگام تزریق به حداقل خود برسد. تورم و کبودی نیز از عوارض دیگر این فیلرها می باشد. این عوارض با عدم استفاده از داروهای ضدانعقاد، آسپیرین، داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (مانند ایبوبروفن و دیکلوفناک)، مشروبات الکلی، مکمل های حاوی ویتامین E، جینکوبیلوبا، امگا-۳، جینسینگ و St John’s wort (علف چای) ظرف یک هفته قبل از تزریق فیلر قابل کنترل می باشد. بدیهی است که قطع موقت یا ادامه داروهای ضد انعقاد وآسپرین حتما بایستی با نظر پزشک معالج انجام گیرد. از جمله راهکارهای دیگر کنترل کبودی محل تزریق استفاده از پماد موضعی ویتامین K می باشد. یکی از نگرانی هایی که در مورد استفاده از فیلرها در ناحیه لب وجود دارد، فعال شدن ویروس هرپس سیمپلکس و بروز تبخال است. اگرچه تاثیر استفاده از آنتی وایرال های پروفیلاکتیک به صورت دقیق ارزیابی نشده است، اما در اکثر موارد در استفاده از فیلرهای پوستی در ناحیه لب، استفاده از آنتی وایرال به صورت پروفیلاکسی انجام می شود. معمولا والآسیکلوویر یک گرم در زمان انجام پروسیجر مربوط به لب و سپس ۵۰۰ میلی گرم دو بار در روز برای ده روز توصیه می شود. حساسیت به هیالورونیک اسید از جمله موارد نگران کننده این حوزه در گذشته بود. چرا که منبع تهیه هیالورونیک اسید بیشتر از حیوانات بود. اما پس از مدتی منبع تهیه این ماده به محیط های کشت باکتری استرپتوکوک تغییر پیدا کرد و لذا میزان بروز این عارضه بسیار نادر و در حد یک در هر هزار و چهارصد بیمار گزارش شده است. حتی در صورت بروز این عارضه نادر، عواقب خطرناکی متوجه بیمار نخواهد بود و با استفاده از هیالورونیداز (آنزیم تجزیه کننده این فیلر) در موضع می توان از پیشرفت این عارضه جلوگیری کرد. برای پیشگیری از بروز عوارض می توان راهکارهایی را بعد از انجام پروسیجر نیز توصیه نمود. معمولا توصیه می شود بعد از پایان تزریق ناحیه مورد نظر ماساژ داده نشود. همچنین از انجام فعالیت های فیزیکی سنگین و هوازی در فاصله شش ساعت بعد از تزریق خودداری شود. همچنین بهتر است فرد شب اول را در حالتی بخوابد که سر کمی بالاتر ار بدن قرار داشته باشد. حرکات و اکسپرشن های شدید در ناحیه صورت بهتر است در فاصله ۲۴ ساعت بعد از تزریق انجام نشود. ضمن اینکه فرد استفاده از کرم های پوستی و مراقبت های روتین خود را می تواند ۲۴  ساعت بعد از تزریق از سر بگیرد. عفونت، آبسه، سلولیت، گرانولوما، انسداد عروق و سایر عوارض اینچنینی، عوارض کمتر شایعی می باشد که بسیاری از آن ها با انجام تزریق توسط پزشک متخصص و با تجربه قابل پیشگیری می باشد. در واقع تمامی عوارض شایع و غیر شایع ناشی از هیالورونیک اسید با استفاده از برندهای معتبر و تزریق توسط پزشک حاذق و با تجربه به حداقل خواهد رسید.

زشت

در کنار استفاده گسترده و وسوسه انگیز ژل های هیالورونیک اسید، نگرانی از وجود بازار سیاه در مورد این داروها نیز وجود دارد. این نگرانی آنقدر زیاد بوده است که سازمان غذا و دارو آمریکا و بسیاری سازمان های بین المللی در مورد خرید برندهای نامعتبر از شرکت های گمنام یا تزریق دارو توسط افراد غیر پزشک و غیر متخصص هشدار داده اند. حتی در کشور خودمان نیز هراز گاهی سازمان غذا و دارو دستور جمع آوری فیلرهای نامعتبر را صادر می کند که آخرین نمونه آن ژل تزریقی با عنوان zishel بود که در ماه گذشته نامعتبر و فاقد استانداردهای لازم شناخته و از بازار جمع آوری شد. با یک جستجوی ساده در اینترنت می توان عکس هایی از بروز عوارض ناگوار و ناخوشایند در بیماران مصرف کننده فیلرهای تقلبی پیدا کرد که دل هر درمانگر و انسانی را به درد می آورد. استفاده از برندهای نامعتبر علاوه بر افزایش ریسک عوارض معمول به دلیل دارا بودن محتویات نامشخص و بعضا غیر استریل ، می تواند ریسک عفونت، آبسه و حتی مرگ سلولهای پوستی و آسیب دائمی به آن ها را در پی داشته باشد. ژل بلاست از جمله برندهای معتبر ژل هیالورونیک اسید می باشد که بیش از ده سال است توسط شرکت معتبر کره ای با نام dongkook تولید می شود. این محصول علاوه بر توزیع در کشور کره به بسیاری کشورهای دیگر نیز صادر می شود و در ایران نیز تحت نظارت سازمان غذا و دارو وارد و توزیع می شود.